»»»  Θανάσης Αγάθος - Βαρβάρα Δημοπούλου - Αλίκη Τσοτσορού 

"Το Εφήμερον" παρακολούθησε με ενδιαφέρον το Α΄ Διεθνές Συνέδριο για τη Διδασκαλία της Νέας Ελληνικής ως Ξένης Γλώσσας που οργανώθηκε από το Διδασκαλείο Νέας Ελληνικής του Διατμηματικού Προγράμματος Διδασκαλίας της Νέας Ελληνικής ως Ξένης Γλώσσας και έλαβε χώρα στο Πανεπιστήμιο Αθηνών στις 25 και 26 Σεπτεμβρίου. Την έναρξη του Συνεδρίου κήρυξε ο Υπουργός Εθνικής Παιδείας και Θρησκευμάτων κ. Πέτρος Ευθυμίου. Στο Συνέδριο συμμετείχαν εκατό Ελληνες και ξένοι επιστήμονες, που ασχολούνται όχι μόνο ερευνητικά με την ελληνική γλώσσα, αλλά οι περισσότεροι τη διδάσκουν σε ελληνικά και ξένα πανεπιστήμια. Ετσι, με βάση τη διδακτική τους πείρα αναφέρθηκαν στα προβλήματα διδασκαλίας της ελληνικής ως ξένης γλώσσας, στις μεθόδους στα προγράμματα και στα εγχειρίδια που χρησιμοποιούνται. 


Το κείμενο στη διδασκαλία της ΝΕ ως ξένης γλώσσας:

Η λειτουργία του τραγουδιού στη διδασκαλία της ΝΕ γλώσσας - Μια πρακτική προσέγγιση
Ingrid Behrmann - Ελληνικό Ιδρυμα Πολιτισμού, Παράρτημα Bερολίνου

Η εισήγηση είχε ως θέμα τη χρήση του τραγουδιού, ως βοηθητική τεχνική, στη διδασκαλία της Νεοελληνικής γλώσσας, σε μαθήματα που γίνονται έξω από τα όρια της ελληνικής επικράτειας, και πιο συγκεκριμένα στη Γερμανία. Bασίζεται στη διδακτική πείρα μιας δεκαετίας στο Πανεπιστήμιο του Bερολίνου καθώς και στο Παράρτημα Bερολίνου του Ελληνικού Ιδρύματος Πολιτισμού από το 1996. "...Μέσω των τραγουδιών γίνονται πιο προσιτά για τον αλλοδαπό σπουδαστή πολλά στοιχεία που συνέβαλαν στη διαμόρφωση της σύγχρονης ελληνικής κοινωνίας και νοοτροπίας και τα οποία τού είναι κατά το πλείστον άγνωστα. Σε ειδικά δε τμήματα για κλασσικούς φιλολόγους η γνωριμία με τα τραγούδια έχει αποδειχθεί ιδιαίτερα αποτελεσματική στην κάλυψη των "κενών ελληνογλωσίας" που απορρέουν από την ενασχόλησή τους κατ' αποκλειστικότητα με την αρχαία Ελλάδα. Η στιχουργία, αλλά πολύ περισσότερο η μουσική μεταδίδουν μέ τον άμεσο τρόπο και το ανατολικό στοιχείο του ελληνικού πολιτισμού. Κυρίως τα δημοτικά τραγούδια με τα μικροδιαστήματα -σε αντίθεση με τη δυτική διατονική κλίμακα- αλλά και το μέτρο κι ο ρυθμός πολλών ρεμπέτικων τραγουδιών μαρτυρούν την ιδιαίτερη μουσική και πολιτιστική παράδοση της Ελλάδος..."

Τα νέα ελληνικά ως ξένη γλώσσα και τα αρχαία ελληνικά: συν ή πλην
Irina Koνaleννa & Vita Muchanova - Mοscοw State University

"Υπάρχουν δύο μεθοδολογικές απόψεις πάνω στο πρόβλημα της χρήσης της αρχαίας ελληνικής γλώσσας στη διδασκαλία της νεοελληνικής. Σε περισσότερα ευρωπαϊκά πανεπιστήμια που τα νέα ελληνικά ανήκουν σε τμήματα ξένων γλωσσών, οι μέθοδοι της διδασκαλίας της νεοελληνικής και π.χ. αγγλικής γλώσσας δε διαφέρουν πολύ, δηλαδή μια σύγχρονη γλώσσα διδάσκεται χωρίς "βαθυές ανασκαφές" στην ιστορία της. Στα πανεπιστήμια της Ρωσίας τα νέα ελληνικά διδάχτηκαν πρώτα σε τμήματα κλασσικής φιλολογίας, για τους φοιτητές που ήδη έχουν μάθει καλά τα αρχαία ελληνικά.Τα τμήματα της νεοελληνικής φιλολογίας που δημιουργήθηκαν ύστερα χρησιμοποίησαν αυτές τις εμπειρίες και το ακαδημαϊκό τους πρόγραμμα περιλαμβάνει τα αρχαία ελληνικά ως απαραίτητο μάθημα. Επίσης σε τμήματα της σλαβικής φιλολογίας, που τα νέα ελληνικά διδάσκονται ως ξένη γλώσσα, οπωσδήποτε διδάσκονται και τα αρχαία ελληνικά... Η διδακτική πείρα μας διαπιστώνει πως οι φοιτητές που αρχίζουν να μαθαίνουν την ελληνική γλώσσα από τα αρχαία ελληνικά (ένα εξάμηνο νωρίτερα από τα νέα ή τουλάχιστον ταυτόχρονα), υπό τον όρο να χρησιμοποιούν το ερασμικό διάβασμα, μαθαίνουν τα νέα ελληνικά πιο γρήγορα, πιο εύκολα και πιο αποτελεσματικά σε σύγκριση με τους φοιτητές που μαθαίνουν τα νέα ελληνικά μόνο "ως ξένη γλώσσα". Επομένως, η γνώση της αρχαίας ελληνικής γλώσσας αποτελεί ενα σημαντικό θετικό παράγοντα στη διδασκαλία της νεοελληνικής στο πανεπιστημιακό επίπεδο".

Τα ΜΜΕ στη διδασκαλία και εκμάθηση της ελλ. γλώσσας, ως ξένης στα Α.Ε.Ι. της Βουλγαρίας 
Μαρίνα Ντίμοβα Μπέτσεβα - Καθ. Ελληνικών στο Τμ. Εφαρμ. Γλωσσολογίας παν/μίου "Αγιος Κύριλος και Mεθόδιος"

"...Το 1991 ιδρύθηκε Τμήμα Ελληνικών σπουδών με τη μοναδική για τη Bουλγαρία ειδικότητα - "Εφαρμοσμένη Ελληνική Γλωσσολογία". Το πρόγραμμα σπουδών έχει τρεις κύκλους (ταχύρυθμων, βασικών σπουδών, προχωρημένων και κύκλο τελειοποίησης ελληνικής γλώσσας ως ξένης γλώσσας στα Α.Ε.Ι. της Bουλγαρίας. Επιπλέον θα προβάλλω τη χρήση των M.M.Ε. (οπτικά και ακουστικά) για τη διδασκαλία της ελληνικής γλώσσας και τα αποτελέσματα που προκύπτουν από την επαφή με την 4η εξουσία, δηλαδή:
α. οι φοιτητές αποκτούν συνήθειες σε ό,τι αφορά το να ακούνε και να καταλαβαίνουν κείμενα στα ελληνικά και να τα σχολιάζουν.
β. μαθαίνουν γρήγορα και πιο εύκολα φράσεις από τον ελληνικό τύπο και την τηλεόραση, γραμματικούς και συντακτικούς κανόνες.
γ. πληροφορούνται από τα M.M.Ε. για την επικαιρότητα, τα γεγονότα στην Ελλάδα και ελεύθερα μπορούν να εκφράσουν γνώμη.
Προτάσεις συνεργασίας με Ελληνικά Πανεπιστήμια για τη διάδοση του ελληνικού πολιτισμού στη Bουλγαρία".

«...αφού αγαπώ την Ελλάδα τόσο πολύ, πρέπει να ξέρω τη γλώσσα πολύ καλά για να μαθαίνω ό,τι έχει σχέση μ' αυτήν...»(Απάντηση σπουδαστή στην ερώτηση, γιατί μαθαίνει την ελληνική ως ξένη γλώσσα) 
Δέσποινα Κυριακού - Φιλόλογος, Υποψήφια διδάκτωρ του Πανεπιστημίου του Ελσίνκι

"Τα προγράμματα του Πανεπιστημίου του Ελσίνκι, σε συνεργασία με το Ινστιτούτο Γλωσσών, που αφορούν στη διδασκαλία ξένων γλωσσών, καλύπτουν, σε μεγάλο βαθμό τις μορφωτικές ανησυχiες των φιλομαθών Φινλανδών. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η μελέτη του "πληθυσμού" των υποψηφίων Ελληνομαθών, αφού αυτή καθορίζει τους λόγους για τους οποίους ο κάθε ενδιαφερόμενος επιλέγει να διδαχθεί την ελληνική ως ξένη γλώσσα. Ο "πληθυσμός της τάξης" περιλαμβάνει τους σπουδαστές τού τμήματος Κλασικής Φιλολογίας, ηλικίας 18-25 χρόνων περίπου, που θεωρούν αυτονόητη την εκμάθηση της Νέας Ελληνικής ως συνέχειας της Αρχαίας. Επιπλέον, η Νεοελληνική ως μάθημα επιλογής, εξεταζόμενο και βαθμολογούμενο κανονικά, τους δίνει μονάδες που προσμετρώνται στην εξαγωγή του τελικού βαθμού του πτυχίου. Οι σπουδαστές του Ανοικτού Πανεπιστημίου αποτελούν ακόμα μια ενδιαφέρουσα ομάδα. Είναι άτομα επαγγελματικά αποκατεστημένα και κοινωνικά καταξιωμένα, στα οποία μεταδόθηκε ο "ιός" του φιλελληνισμού μετά από τουριστική επίσκεψη στην Ελλάδα είτε μετά από γνωριμία με τον ελληνικό πολιτισμό και τη σύγχρονη πραγματικότητα μέσω φίλων ή μέσω κειμένων ελληνικών, μεταφρασμένων στη Φινλανδική. Το Ινστιτούτο Γλωσσών είναι ανεξάρτητος φορέας, συνεργαζόμενος στενά με το Πανεπιστήμιο. Η ηλικία των σπουδαστών κυμαίνεται μεταξύ 18 και ...75 χρόνων. Αξιοσημείωτο είναι το γεγονός, ότι η εκμάθηση της Ελληνικής, μιας γλώσσας με περιορισμένη διάδοση, αποτελεί τρίτη επιλογή μετά την Αγγλική, που καταλαμβάνει σταθερά την πρώτη θέση, και τη Σουηδική, η εκμάθηση της οποίας είναι σχεδόν υποχρεωτική. Η αφομοιωτική ικανότητα του μαθητικού κοινού χαρακτηρίζεται ως πολύ καλή. Η συνέπεια, η μεθοδικότητα και το υψηλό αίσθημα ευθύνης διαμορφώνουν σχέσεις συνεργασίας με τον διδάσκοντα ικανοποιητικές. Αναφύονται, όπως είναι φυσικό, και προβλήματα περισσότερο εξαιτίας της ηλικιακής και κοινωνικο-επαγγελματικής ανομοιογένειας και λιγότερο λόγω ενδεχομένων μαθησιακών αδυναμιών των διδασκομένων ή αυξημένων απαιτήσεων του διδάσκοντα. Συμπερασματικά, το φινλανδικό ακροατήριο αποτελεί υπόδειγμα μαθητικού κοινού. Οι ανάγκες του διευκολύνουν και αναβαθμίζουν το διδακτικό έργο με αποτέλεσμα η ανατροφοδότηση να συντελείται με σημαντικά ποσοστά επιτυχίας".

Τα Νεοελληνικά λογοτεχνικά κείμενα ως γλωσσοδιδακτικό υλικό στα Ισραηλινά Πανεπιστήμια
Κριβορούτσκο Ιουλία - Dept. of Fοreign Languages Haifa University 

"Από τα πρώτα κιόλας χρόνια της διδασκαλίας της Ν.Ε. στα ισραηλινά πανεπιστήμια η νεοελληνική λογοτεχνία χρησιμοποιήθηκε ως πηγή διδακτικού υλικού για διάφορα μαθητικά επiπεδα. Εκτός τούτου, τα κλασσικά νεοελληνικά ποιήματα διαβάζονταν και στα πλαίσια των μαθημάτων της κοινής και της αρχαίας ελληνικής, για να ενθαρρύνονται οι φοιτητές να έρθουν σε επαφή με τη Ν.Ε. Τα κείμενα που διδάχτηκαν ποικίλλουν από τους στίχους του Καβάφη μέχρι τα πεζά του Καζαντζάκη. Είναι καταφανές, ότι για να προαχθεί η εκμάθηση της ελληνικής λογοτεχνίας πρέπει η γλωσσοδιδακτική της επεξεργασία να ανταποκρίνεται στις ανάγκες του ισραηλινού φοιτητικού κοινού. Το κοινό αυτό διακρίνεται για τη μεγάλη πολιτιστική του ανομογένεια. Εξίσου σημαντικό είναι και το γεγονός ότι σε αντίθεση με τις ευρωπαϊκές χώρες, η επιρροή του χριστιανισμού είναι αρκετά περιορισμένη. Σύμφωνα με τα δεδομένα που διαθέτουμε, το ποσοστό των φοιτητών από πρώην ελληνόφωνες οικογένειες ("heritage learners") σήμερα κυμαίνεται μεταξύ 10 - 20%. Λιγότεροι από το 1/5 των σπουδαστών επιλέγουν τα ελληνικά με κύριο κίνητρο το φιλελληνισμό, ενώ τουλάχιστον το ένα τρίτο αγνοεί τα βασικά γεγονότα της νεοελληνικής ιστορίας. Τέτοια σύσταση του μαθησιακού πληθυσμού δεν ευνοεί εκμάθηση έργων με πολύπλοκους πολιτιστικούς συνειρμούς, αφού οι φοιτητές δεν προλαβαίνουν να εξοικειωθούν με το διανοητικό τους περιεχόμενο..." 

Η διδασκαλία της Ν. Ελληνικής στη Β. Αμερική - Ειδικές ανάγκες
Δρ. Σπυρίδων Κωνσταντάτος - Department οf Ηistory, McGill Uniνersity Montreal 

"Τα περισσότερα διαθέσιμα εγχειρίδια διδασκαλίας της Νέας Ελληνικής αποτείνονται κυρίως σε σπουδαστές που ήδη βρίσκονται στην Ελλάδα ή έχουν τη δυνατότητα επαφών ή και συχνών επισκέψεων στη χώρα. Τέτοιου είδους μέθοδοι αδυνατούν να ανταποκριθούν στις ανάγκες των σπουδαστών της B. Αμερικής. Εκτός απο τις προφανείς δυσκολίες που οφείλονται στην απόσταση, ο βορειοαμερικανός φοιτητής έχει εκπαιδευτεί σε σύστημα ιδιαiτερα επικεντρωμένο στην εντόπια πραγματικότητα και αυστηρά προσανατολισμένο προς την αγορά εργασίας. Δεν είναι λοιπόν σπάνιο οι φοιτητές μας να αδυνατούν ακόμα και να εντοπίσουν την Ελλάδα στο χάρτη. Στο πρόβλημα αυτό προστίθεται φυσικά και η σημαντική διαφορά δομών της Ελληνικής σε σχέση με την Αγγλική ή τη Γαλλική. Ιδιαίτερα οι αγγλόφωνοι φοιτητές διδάσκονται τη μητρική τους γλώσσα με τρόπο εμπειρικό, αγνοώντας πολλές φορές ακόμα και στοιχειώδεις γραμματικούς ή συντακτικούς. Πρέπει επιπλέον να σημειωθεί, ότι οι περισσότεροι φοιτητές μας δεν προχωρούν στην εκμάθηση της Νέας Ελληνικής πέραν του προκαταρκτικού ή του μέσου, το πολύ, επιπέδου..."

Η διδασκαλία της Ελληνικής στη Ν. Ιταλία
Ιωάννης Νικ. Κορίνθιος - Πανεπιστήμιο Καλαβρίας

"Η ισχυρότερη, ευρύτερα καθιερωμένη και διαδεδομένη στην αρχαιότητα ελληνική επέδρασε στη μεταγενέστερη λατινική γλώσσα και στις μετέπειτα νεολατινικές διαλέκτους της Ν. Ιταλίας. Η ελληνική παρουσία προϋπήρχε της ρωμαϊκής διεισδύσεως. Συνεπώς η διδασκαλία της ελληνικής ως συστηματική αναδρομή και συγκριτική εκτίμηση λεξικών, γραμματικών και συντακτικών δανείων από τα ελληνικά ιδιώματα της Ιταλίας στις νεολατινικές διαλέκτους, τηρουμένων πάντα των αναλογιών, μπορεί να αποβεί μια διδακτική διέξοδος. Εντοπίζοντας ομοιότητες, διαφορές και αναλογίες ο φοιτητής της νότιας Ιταλίας μπορεί να καταλάβει το μηχανισμό των συγκοινωνούντων δοχείων, τα γλωσσικά μπολιάσματα, τις επιδράσεις του ελληνικού υποστρώματος. Ο φοιτητής πρέπει έτσι να οδηγηθεί στην ανακάλυψη του ελληνικού λόγου μέσα στον καθημερινό του λόγο. Ιδιαίτερη σημασία αποκτά στην περίπτωση της νότιας Ιταλίας η κατανόηση από τον φοιτητή της διατοπικής διάστασης του ελληνικού λόγου.

20 χρόνια διδασκαλίας της Ν. Ελληνικής σε ξένους στη Μ. Βρετανία
Ρούλα Κing & Ουρανία Χατζηδάκη - Brasshοuse Centre

"Η ανακοίνωση αυτή παρουσιάζει το έργο ενός από τους σημαντικούς φορείς διδασκαλίας της ΝΕ ως ξένης γλώσσας στην M. Bρετανία, του Brasshοuse Centre. Πρόκειται για ένα εκπαιδευτικό κέντρο διοικούμενο και χρηματοδοτούμενο από την Δημοτική Αρχή του Birmingham, στο οποίο διδάσκονται 24 ξένες γλώσσες, των oποίων και η ΝΕ. Σε γενικές γραμμές, οι μαθητές του Brasshοuse είναι ενήλικες μεσαίου μορφωτικού και οικονομικού επιπέδου, των οποίων τα βασικά κίνητρα για την εκμάθηση της ΝΕ είναι η επιθυμία να επισκέπτονται την Ελλάδα σε τακτικά χρονικά διαστήματα ως τουρίστες, η προοπτική εργασίας στην Ελλάδα, ή η ύπαρξη Ελλήνων συγγενών εξ αγχιστείας, ενώ ο βαθμός εξοικείωσής τους με την ΝΕ είναι κατά κανόνα πολύ χαμηλός έως μηδενικός. Επίσης καθοριστικά για την διδακτική διαδικασία είναι τα εξής: το γεγονός ότι τα μαθήματα είναι εσπερινά, οι μαθητές είναι εργαζόμενοι και άρα με περιορισμένο χρόνο μελέτης εκτός μαθήματος, η επαφή τους με γλώσσες εκτός της μητρικής (κυρίως Αγγλικής) είναι συνήθως ελάχιστη, η δε μητρική τους γλωσσα παρουσιάζει μεγάλες δομικές διαφορές σε σχέση με την ΝΕ..." 

Η ΝΕ ως ξένη γλώσσα: προβλήματα, στόχοι και προοπτικές ενός νέου επιστημονικού κλάδου
Χαραλαμπάκης Χριστόφορος - Παν/μιο Αθηνών, Φιλοσοφική Σχολή, Τμήμα Φιλολογίας - Τομέας Γλωσσολογίας 

"Η διδασκαλία της νέας Ελληνικής ως ξένης γλώσσας αποτελεί ένα σχετικά νέο γνωστικό αντικείμενο, το οποίο έχει γνωρίσει τα τελευταία χρόνια ιδιαίτερη άνθηση. Αξιοποιείται η εμπειρία πολλών χωρών της Ευρώπης για ανάλογα εγχειρήματα επαναπροσδιορισμού των στόχων και επιδιώξεων της διδασκαλίας της μητρικής σε αλλοδαπούς στα πλαίσια των κοινωνικών και οικονομικών ανακατατάξεων που συμβαίνουν με ταχύτατους ρυθμούς σε ευρωπαϊκό και παγκόσμιο επίπεδο. Επιβάλλεται να επαναπροσδιοριστούν και να εξειδικευτούν οι στόχοι της διδασκαλίας της γλώσσας μας με κριτήριο τους εκάστοτε αποδέκτες, από τους ξένους φοιτητές που σπουδάζουν στην Ελλάδα ως τους οικονομικούς μετανάστες και τα παιδιά τους..."

Πνευματικά δικαιώματα © 2000 "Το Εφήμερον" - εκδοτικός οίκος "Β. Κυριακίδης"